أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

135

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

[ شكل 30 ] از قطب Y قوسهاى پديدآورندهء تعديلهاى روز را رسم مىكنيم : LB تعديل روز ميل HL در عرض YG است ، و نسبت جيب BL به جيب كلّى برابر است با نسبت ظلّ معكوس LH به ظلّ تمام معكوس YG ؛ و MN تعديل روز ميل SN است ، و نسبت جيب MN به جيب كلّى برابر است با نسبت ظلّ معكوس NS به ظلّ تمام معكوس Y ? ، و با مرتّب كردن اين نسبت مضطرب « 1 » مىگوييم : نسبت جيب BL اوّل [ در نسبت ] به ظلّ LH دوم ، همچون نسبت جيب كلّى پنجم است به ظلّ تمام YG ششم ، و نسبت ظلّ NS مساوى با LH دوم به جيب MN سوم ، همچون نسبت ظلّ تمام Y ? چهارم است به جيب كلّى پنجم . پس با مساواتى كه در نسبت مضطرب موجود است ، نسبت جيب

--> ( 1 ) - براى نسبت مساوات مضطرب رجوع كنيد به صفحات 21 و 22 از كتاب التفهيم بيرونى ، چاپ و تصحيح استاد جلال الدين همائى . همين جمله را بدون توجه به نسبت مساوات مضطرب مىتوان چنين نوشت : از تركيب اين دو نسبت ، با در نظر گرفتن اينكه LH مساوى با NS است ، چنين حاصل مىشود كه نسبت جيب BL به جيب MN برابر است با نسبت ظل تمام Y ? به ظل تمام YG .